پاسخ به اين پرسش با صراحت بايد بگويم كه من هم از درك فلسفهء آن عاجز و ناتوان مىباشم ، و فقط اين را مىتوانم بگويم كه خدايى كه خورشيد را محور منظومهء ما قرار داده ، هم اوست كه عرفات را در لحظاتى معيّن محور رحمت خود قرار داده است . يكى از نشانه‌هاى اين محوريّت اين است كه خداوند در عرفات توبه كنندگان را بدون واسطه مخاطب قرار مىدهد كه : بنده‌ام « مطمئنّاً تو را آمرزيدم ، و تو از آلودگى پاك شدى پس به استقبال بيا و عمل را شروع كن . « 1 » » هم اوست كه به ملائكهء خود دستور مىدهد تا به حجّاج خوش آمد گويند . اگر انسان به ارزش ابعاد مختلف اين رحمت پىببرد سزاوار مىداند كه تمام دارائى خود را در جهت كسب اين رحمت مصرف كند . و چه شبى زيباتر از اين شب ! و چه تجمّعى زيباتر از تجمّع زير سايهء رحمت الهى ! عُصارهء عُمر عُمر مملو است از فرصتهايى كه مانند برق مىآيند و مى روند ، حال اينكه عصارهء تمام اين فرصتها در لحظات كوتاه عرفات خلاصه مىشود . در عرفات خداوند تقدير را بدست انسان مىدهد تا اوخودش تقدير خود را رقم زند ، و چه زيباست اگر انسان تقدير خود را به صورت توبه و بازگشت به صراط مستقيم رقم زند ، حال اينكه اين زائر تمام عمر را در جهل به سر برده ، بطوريكه نمىداند آيا فردا هم زنده است ، و آيا زيارت خانهء خدا دوباره نصيبش مىشود يا نه ؟

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 96 ، ص 262 .